Macaristan ve Slovakya, Ukrayna üzerinden geçen Druzhba boru hattındaki kesinti sonrası Ukrayna’ya dizel ihracatını askıya aldı. Budapeşte yönetimi Kiev’i “siyasi şantajla” suçlarken, Avrupa Komisyonu enerji güvenliğinin tehlikede olmadığını savundu. Kriz, Avrupa’daki enerji dengelerini yeniden tartışmaya açtı.
Druzhba boru hattındaki kesinti neden krizi tetikledi?
Rus petrolünü Orta Avrupa’ya taşıyan Druzhba boru hattında yaşanan akış kesintisi, bölgedeki enerji diplomasisini yeni bir gerilim hattına sürükledi. Macaristan ve Slovakya, Ukrayna topraklarından geçen hatta meydana gelen hasar sonrası Ukrayna’ya dizel ihracatını durdurduklarını açıkladı.
27 Ocak’ta Rusya’dan Macaristan ve Slovakya’ya petrol sevkiyatının kesildiği bildirilmişti. Uluslararası basına yansıyan bilgilere göre, hattın Ukrayna bölümünde düzenlenen bir Rus hava saldırısı sonucu hasar meydana geldi. Bu gelişme, zaten kırılgan olan enerji akışını tamamen durdurdu.
Her iki ülke de Kiev yönetimini hattın onarımı konusunda isteksiz davranmakla suçladı. Budapeşte ve Bratislava’ya göre, söz konusu teknik sorun kısa sürede giderilebilecek durumdaydı; ancak onarımın gecikmesi siyasi bir tercih olarak değerlendirildi.
Macaristan’dan sert suçlama: “Siyasi şantaj”
Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın boru hattını onarmamak için yeterli imkâna sahip olduğunu savundu. Szijjarto’ya göre, sevkiyatın yeniden başlatılmaması teknik değil, doğrudan siyasi bir karar.
Budapeşte yönetimi, yaşanan süreci açıkça “siyasi şantaj” ve “iç işlerine müdahale” olarak nitelendirdi. Macar yetkililer, Rus ham petrolünün yeniden akmaya başlamaması halinde Ukrayna’ya dizel sevkiyatının da devam etmeyeceğini duyurdu.
Macar hükümeti ayrıca mevcut dizel stoklarını iç piyasaya yönlendirme kararı aldı. Yetkililer, ülkede yeterli yakıt rezervi bulunduğunu ancak önceliğin ulusal enerji güvenliği olduğunu vurguladı.
Bu açıklamalar, Avrupa Birliği içinde Rus enerjisine bağımlılık konusunda süregelen tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Slovakya da ihracatı askıya aldı
Benzer bir adım da Slovakya cephesinden geldi. Başbakan Robert Fico liderliğindeki hükümet, devlet kontrolündeki Slovnaft rafinerisinin ihracat faaliyetlerini geçici olarak durdurduğunu açıkladı.
Slovak yönetimi, işlenecek petrol ürünlerinin yalnızca iç pazara sunulacağını belirtti. Ayrıca ülke, acil durum rezervlerinden 250 bin ton petrolü devreye aldı. Bu hamle, olası arz daralmasına karşı önleyici bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bratislava yönetimi, tıpkı Macaristan gibi, enerji güvenliğinin her şeyden önce geldiğini savunuyor. Özellikle kış aylarında artan talep göz önüne alındığında, iç piyasanın korunması öncelikli hedef olarak gösteriliyor.
Avrupa birliği nasıl bir pozisyon aldı?
Krizin büyümesi üzerine gözler Avrupa Komisyonuna çevrildi. Komisyon yetkilileri, hem Macaristan’ın hem de Slovakya’nın yeterli petrol ve yakıt rezervine sahip olduğunu belirterek, mevcut durumda enerji güvenliğinin risk altında olmadığını ifade etti.
Ancak Brüksel’in bu açıklaması, bölgedeki siyasi tansiyonu düşürmeye yetmedi. Zira mesele yalnızca teknik bir enerji sorunu değil; aynı zamanda Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında şekillenen geniş çaplı bir jeopolitik mücadele olarak görülüyor.
Hırvatistan seçeneği neden devreye girmedi?
Macaristan ve Slovakya, Rus ham petrolünün Hırvatistan limanları üzerinden kendilerine ulaştırılabilmesi için Avrupa Komisyonu’na çağrıda bulundu. Ancak Zagreb yönetimi, Rus petrolünün bu güzergâhtan taşınmasının Amerikan yaptırımlarını ihlal edebileceği gerekçesiyle daha önce bu talebi reddetmişti.
Bu durum, Orta Avrupa ülkelerinin alternatif tedarik yolları bulmasını zorlaştırıyor. Özellikle Rus enerjisine bağımlı olan ülkeler için yeni lojistik çözümler hem maliyetli hem de siyasi açıdan karmaşık.
Ukrayna enerji kriziyle nasıl mücadele ediyor?
Öte yandan Ukrayna, kış aylarında altyapısına yönelik yoğun Rus saldırıları nedeniyle ciddi bir enerji krizi yaşıyor. Elektrik üretim tesisleri ve kritik enerji altyapısı ağır hasar gördü. Bu tablo, ülkenin enerji sistemini ayakta tutma mücadelesini daha da zorlaştırıyor.
Kiev yönetimi, bir yandan savaş koşulları altında altyapıyı onarmaya çalışırken, diğer yandan Avrupa ile enerji iş birliğini sürdürme çabasında. Ancak Druzhba boru hattı üzerinden yaşanan son kriz, taraflar arasındaki güven sorununu daha da derinleştirdi.
Enerji akışındaki bu kesinti, yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda diplomatik sonuçlar doğurabilecek yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor.
