Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Avrupa’nın olası bir Rus saldırısına karşı verdiği destek sözlerinin önemli olduğunu ancak bunun ABD’nin sağlayacağı güvenlik garantilerinin alternatifi olamayacağını vurguladı. Kiev, hukuken bağlayıcı ve net güvenceler talep ediyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Brüksel’de düzenlenen Avrupa Konseyi Zirvesi kapsamında yaptığı açıklamalarla, Avrupa’nın Ukrayna’ya yönelik askeri ve siyasi desteği ile ABD güvenlik garantileri arasındaki farkın altını bir kez daha çizdi. Zelenskiy’e göre, Avrupa ülkelerinin iyi niyetli taahhütleri caydırıcılık açısından önemli olsa da, Washington’un sağlayacağı açık ve hukuken bağlayıcı güvencelerin yerini doldurması mümkün değil.
Avrupa desteği neden yeterli görülmüyor?
Zelenskiy, Euronews’e verdiği yanıtta, Avrupa desteği ile ABD garantilerinin “aynı kategoriye” konulamayacağını belirtti. Kiev açısından bu iki unsurun farklı işlevler üstlendiğini söyleyen Ukrayna lideri, Moskova’nın özellikle Avrupa Birliği’ni bu süreçten dışlamaya çalıştığını da ifade etti.
Zelenskiy’e göre Rusya, yalnızca diplomatik masada değil, gelecekte Ukrayna’ya sağlanacak güvenlik mimarisinde de AB’nin etkisini sınırlamak istiyor.
Brüksel’den verilen mesajlar
Perşembe günü Brüksel’de yapılan zirvede konuşan Zelenskiy, Rusya’nın Avrupalı aktörleri devre dışı bırakma eğilimini açıkça gördüklerini söyledi. “Hangi mesajlar verilirse verilsin, Avrupalıların bu denklemden çıkarılmak istendiğini anlıyoruz. Bu kabul edilemez,” diyen Zelenskiy, Avrupa’nın siyasi varlığının dahi başlı başına bir caydırıcılık unsuru olduğunu vurguladı.
Ukrayna lideri, Avrupalı ülkelerin verebileceği sözlerin hukuki niteliği olsa bile, ABD’nin güvenlik garantileri ile aynı etkiyi yaratmadığını savundu. Zelenskiy’e göre, ABD’nin rolü özellikle NATO’nun 5. maddesine benzer bir mekanizma söz konusu olduğunda kritik önem taşıyor.
Berlin toplantısı ve askeri seçenekler
Pazartesi günü Berlin’de bir araya gelen Avrupalı liderler, gerekmesi halinde askeri seçenekler dahil olmak üzere Ukrayna’yı Rusya’ya karşı koruma sözü verdi. Bu çerçevede, Fransa ve Birleşik Krallık’ın eş başkanlığını yürüttüğü İstekliler Koalisyonu dikkat çekti.
Koalisyon kapsamında, Ukrayna topraklarında görev yapacak Avrupa öncülüğünde çok uluslu bir güçkonuşlandırılması ihtimali gündeme geldi. Bu senaryonun, Avrupa’nın Rusya ile doğrudan savaşa gireceği anlamına gelmediğini özellikle vurgulayan Zelenskiy, bu tür bir varlığın esas amacının caydırıcılığı artırmak olduğunu söyledi.
Zelenskiy, Avrupa güçlerinin olası varlığının yanlış yorumlanmaması gerektiğini belirtti. “Kimse Avrupa’nın fiilen savaşa gireceğini söylemiyor,” diyen Ukrayna lideri, farklı ülkelerin bayrakları altında sahada bulunmasının Moskova’ya güçlü bir mesaj vereceğini dile getirdi.
Bu noktada, Avrupa desteğinin Rusya’nın saldırı ihtimalini azaltabileceğini ancak tek başına yeterli olmadığını yineledi.
ABD’nin rolü neden kritik?
Zelenskiy, Ukrayna’nın beklentisinin açık olduğunu ifade ederek, ABD’den NATO’nun 5. maddesine benzer, saldırı halinde otomatik devreye girecek güvenlik garantileri istediklerini söyledi. Böyle bir durumda Avrupa desteğinin tamamlayıcı bir unsur olacağını belirtti.
Ukrayna lideri, “Rusya yeniden saldırırsa ABD nasıl tepki verecek? Bu garantiler pratikte nasıl işleyecek? Müttefikler birlikte hangi adımları atacak?” sorularının henüz net yanıt bulmadığını dile getirdi. Bu soruların kamuoyuna açık olmasının şart olmadığını, ancak resmi belgelerde açık şekilde yer alması gerektiğini vurguladı.
Zelenskiy’e göre Kiev için en kritik nokta, ABD’den gelecek güvenlik garantilerinin hukuken bağlayıcı olması. Bu nedenle, ABD Kongresi tarafından da desteklenen açık bir güvenlik maddesinin şart olduğunu ifade etti. Ukrayna yönetimi, bu tür bir güvencenin hem Moskova’ya net bir mesaj vereceğini hem de uzun vadeli istikrar için temel oluşturacağını düşünüyor.
