Trump ekibinin hazırladığı iddia edilen ve Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirmeyi amaçlayan 28 maddelik taslak, Kiev’in askeri kapasitesinden toprak düzenlemelerine kadar uzanan kritik başlıklar içeriyor. Hem Washington hem Moskova tarafından doğrulanmayan belge, küresel diplomatik dengeleri yeniden şekillendirebilecek maddeler barındırıyor.
Planın Arka Planı Ve Iddiaların Kaynağı
ABD Başkanı Donald Trump ve ekibinin, savaşın gidişatını kökten değiştirebilecek 28 maddelik bir barış planıhazırladığı ileri sürülüyor. Associated Press tarafından yayımlanan taslak belge, içeriği itibarıyla hem Kiev’de hem Batı başkentlerinde geniş yankı uyandırdı. Planın, ABD adına iş insanı ve özel temsilci Steve Witkoff ile Rusya tarafının önemli isimlerinden Kirill Dmitriev arasında yürütülen görüşmeler sonucu şekillendiği ifade ediliyor.
Hem Moskova Hem Kiev İçin Dengeli Bir Yol Haritası Hazırlandı
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın savaşı sonlandırma hedefinde kararlı olduğunu belirterek, Washington’un her iki tarafla da işleyen bir diplomatik temas yürüttüğünü söyledi. Leavitt, Trump’ın hem Moskova’ya hem de Kiev’e yönelik “artmakta olan bir hayal kırıklığı” yaşadığını da sözlerine ekledi.
“Ukrayna asker sayısını azaltacak ve NATO hedefinden vazgeçecek”
Taslak metinde en dikkat çeken noktalar arasında, Ukrayna’nın NATO’ya katılmayacağına dair güvence vermesi yer alıyor. Bu durum, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin yıllardır savunduğu üyelik hedefinin askıya alınması anlamına geliyor.
Ayrıca plan, NATO askerlerinin Ukrayna’da konuşlanmasını yasaklayan yeni bir düzenlemeyi ve ABD arabuluculuğunda Rusya-NATO arasında yeni bir güvenlik diyaloğu kurulmasını öneriyor. Bu başlık, savaşın başından bu yana en çok tartışılan güvenlik dengelerini doğrudan etkiliyor.
“Bazı bölgeler tamamen Rus kontrolüne bırakılacak”
Taslak plana göre Kırım, Luhansk ve Donetsk’in tamamı Rusya’ya bırakılıyor. Bunun yanında Herson ve Zaporijya’nın mevcut cephe hattı esas alınarak ‘dondurulmuş bölge’ statüsüne geçmesi öngörülüyor. Bu düzenleme, Rusya’nın kontrol çizgisine fiili bir tanıma anlamı taşıyor.
Sky News’in verilerine göre Ukrayna, Donetsk’in hâlen üçte birini elinde tutuyor.
“AB yolu açık, ancak 100 gün içinde seçim şartı var”
Plan Ukrayna’ya AB üyeliği için olumlu sinyal verirken, ülkeye AB piyasalarına öncelikli erişim tanımayı da içeriyor. Ancak bunun karşılığında, savaş nedeniyle ertelenen genel seçimlerin 100 gün içinde yapılması talep ediliyor.
“Yaptırımlar kaldırılabilir, G8 geri dönebilir”
Belgede, Rusya’ya yönelik yaptırımların aşamalı olarak kaldırılması ve Moskova’nın yeniden G8’e davet edilmesigibi kritik öneriler bulunuyor.
Ayrıca ABD ve Rusya arasında enerji, yapay zeka, altyapı ve Arktik bölgesi madenleri gibi alanlarda uzun vadeli işbirliği anlaşmaları yapılması planlanıyor.
Dondurulan 100 milyar dolarlık Rus varlığının ise Ukrayna’nın yeniden inşasında kullanılması öngörülüyor.
Nükleer Enerji Ve Güvenlik Noktaları
Plan, Ukrayna’nın nükleer silahsız statüsünü korumasını şart koşuyor.
ABD ile Rusya’nın START I dahil tüm nükleer anlaşmaları uzatması, Zaporijya Nükleer Santrali’nin ise IAEA denetiminde yeniden devreye alınması hedefleniyor. Üretilen enerjinin Ukrayna ve Rusya arasında yüzde 50-50 paylaşılması da taslağın dikkat çeken bir maddesi.
“Süreci bizzat Trump yönetecek”
Belgeye göre planın uygulanmasından ‘Barış Konseyi’ sorumlu olacak ve bu yapının başında bizzat Donald Trumpyer alacak. Ukrayna’ya ise taslağı değerlendirmesi için perşembe gününe kadar süre verildiği belirtiliyor.
Zelenskiy’nin İlk Tepkileri
Ukrayna lideri Zelenskiy, yayımladığı video mesajında ülkesinin “onurlu ve gerçek bir barış” istediğini vurguladı. Cuma günü yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın “tarihinin en zor anlarından” geçtiğini söyledi.
Zelenskiy, baskının arttığını belirterek taslakta “Ukraynalıların onuru ve özgürlüğünün korunması gerektiğini”vurguladı. Ülkesinin ciddi bir karar aşamasında olduğunu dile getirdi: “İtibar kaybı mı, yoksa kilit bir ortağın kaybı mı?”
Avrupa’dan Gelen İlk Tepkiler
Avrupa kanadı temkinli bir destek sunuyor. AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, her zaman “adil ve kalıcı barışı desteklediklerini” söyledi ancak önemli bir şart ekledi:
“Ukrayna onaylamadan hiçbir plan işlemez.”
Güney Afrika’daki G20 zirvesinde konuşan AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Ukrayna olmadan Ukrayna hakkında karar alınamayacağını” vurguladı.
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile taslak üzerine görüşmeler yaptığını doğruladı.
Moskova’dan İlk Açıklama
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, Moskova’nın ABD’den resmî bir belge almadığını söyledi.
“Resmî bilgi gelirse uygun kanallardan iletiriz,” ifadelerini kullandı.
Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, önümüzdeki haftaların “belirleyici” olacağını ve bir Budapeşte Barış Zirvesidüzenlenebileceğini dile getirdi.
Trump ile Putin’in geçen ay Budapeşte’de buluşması planlanıyordu ancak Washington’ın kararıyla görüşme iptal edilmişti. Buna ek olarak, Alaska’da yapılan son Trump-Putin buluşması da beklenenden erken bitmişti.
