Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Rus petrolünü Avrupa’ya taşıyan Druzhba boru hattının yeniden devreye alınmasına karşı çıktı. Kiev yönetimi, hattın açılmasının Rusya’ya uygulanan yaptırımları zayıflatacağını savunurken Macaristan ise akışın derhal yeniden başlamasını istiyor.
Druzhba boru hattı krizi yeniden alevlendi
Ukrayna ile Avrupa Birliği içinde bazı ülkeler arasında Druzhba boru hattı üzerinden yeni bir siyasi gerilim yaşanıyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, hafta sonu yaptığı açıklamada, Rus petrolünü Avrupa’ya taşıyan Druzhba boru hattının onarılıp yeniden çalıştırılması yönündeki baskılara sert tepki gösterdi.
Zelenskiy’e göre hattın tekrar devreye alınması, Avrupa’nın Rusya’ya uyguladığı yaptırımlar politikasını fiilen zayıflatmak anlamına geliyor. Kiev yönetimi, özellikle Macaristan ve Slovakya’nın Avrupa Birliği içinde bu yönde baskı oluşturduğunu düşünüyor.
Ukrayna lideri yaptığı açıklamada, “Bir yandan Rusya’ya yaptırımlar uygulanmasını savunuyoruz, diğer yandan Rus petrolünün Avrupa’ya akmasını sağlayacak adımlar atmamız isteniyor. Bu açık bir çelişki” ifadelerini kullandı.
Zelenskiy neden Druzhba boru hattına karşı?
Rus petrolü akışı tartışması
Zelenskiy, Rus petrolü taşınmasına yeniden izin verilmesinin Moskova’ya ekonomik avantaj sağlayacağını savunuyor. Ona göre, Avrupa’nın enerji politikası ile Ukrayna’dan talep edilen uygulamalar arasında ciddi bir tutarsızlık bulunuyor.
Ukrayna lideri şu soruyu gündeme taşıdı:
“Rus petrolünü satıyor muyuz, satmıyor muyuz? Eğer satılmasını istemiyorsak neden Druzhba boru hattını yeniden açmamız bekleniyor?”
Bu sözlerle Kiev yönetimi, Avrupa’daki bazı hükümetlerin enerji güvenliği gerekçesiyle yaptırımlarda esneklik aradığı mesajını verdi.
90 milyar euroluk kredi ve ‘şantaj’ iddiası
Kiev’in tepkisi sert
Zelenskiy ayrıca Avrupa’dan sağlanması planlanan 90 milyar euroluk kredi ile Druzhba boru hattı meselesi arasında bağlantı kurulmasına da sert çıktı.
Ukrayna liderine göre, enerji hattının yeniden açılması kredi koşullarından biri haline getirilirse bu durum Kiev açısından ciddi bir baskı anlamına gelecek.
Zelenskiy, “Eğer bize silah tedariki ya da finansman gibi kritik konularda şartlar dayatılırsa bunun adı açıkça şantaj olur” dedi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı ayrıca söz konusu kredi paketinin aslında boru hattı tartışmalarından bağımsız olarak daha önce kararlaştırıldığını vurguladı. Kiev’e göre hasar gören hattın onarım süreci de yaklaşık iki ay sürebilir.
Macaristan’da seçim öncesi Druzhba polemiği
Orban’dan sert açıklamalar
Macaristan Başbakanı Viktor Orban ise tamamen farklı bir pozisyon aldı. 12 Nisan’da yapılacak seçimler öncesinde konuşan Orban, Druzhba boru hattının yeniden açılmasının ülkesinin enerji güvenliği açısından hayati olduğunu savundu.
Orban seçim kampanyasında hattı “ulusal egemenlik meselesi” olarak tanımladı ve Ukrayna yönetimini sert sözlerle eleştirdi. Macar lider, Zelenskiy’i “gerçeği çarpıtmakla” suçladı.
Macaristan, Slovakya ile birlikte hattın gerçekten hasarlı olup olmadığının bağımsız uzmanlar tarafından incelenmesini talep ediyor.
AB enerji politikası ve yaptırımlar
Brüksel’den dikkatli mesaj
Brüksel’de düzenlenen Avrupa Birliği Enerji Bakanları toplantısında konuşan AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, Ukrayna ile yakın temas içinde olduklarını açıkladı.
Jorgensen, Rusya’ya yönelik enerji yaptırımları konusunda geri adım atılmayacağını vurguladı. Avrupa Birliği’nin hedefinin 2028 yılına kadar Rus enerji ithalatını tamamen sonlandırmak olduğunu hatırlattı.
Avrupa Birliği içinde bazı liderler ise Rusya ile ilişkilerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Özellikle Belçika Başbakanı Bart de Wever’in Rusya ile ilişkilerin normalleşmesine dair açıklamaları Avrupa kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Belçika Dışişleri Bakanı Maxime Prevot ise bu tür çağrıların Avrupa’nın zayıf görünmesine yol açabileceğini belirtti.
Hasarlı boru hattı tartışması
Ukrayna ve Macaristan arasında suçlamalar
Druzhba boru hattı, Sovyet döneminden kalan Avrupa’nın en büyük petrol altyapılarından biri. Hattın bir bölümünün ocak ayının sonunda meydana gelen bir olay sonrası zarar gördüğü bildirildi.
Ukrayna yetkilileri, boru hattındaki hasardan Rusya’yı sorumlu tutuyor. Kiev yönetimine göre saldırı hattın çalışmasını fiilen imkânsız hale getirdi.
Ancak Budapeşte yönetimi bu iddiayı reddediyor. Macaristan hükümeti, hattın teknik olarak çalışabilir durumda olduğunu savunarak Ukrayna’nın gerçeği sakladığını ileri sürüyor.
Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, boru hattının incelenmesi için uluslararası bir teknik heyetin sahaya gitmesine izin verilmesi gerektiğini söyledi. Szijjarto, “Boru hattının neden çalışmadığına dair teknik bir engel görünmüyor” açıklamasını yaptı.
Ukrayna’dan diplomatlara bilgilendirme
Ukrayna’nın devlet enerji şirketi Naftogaz, boru hattının durumuna ilişkin geniş kapsamlı bir bilgilendirme toplantısı düzenledi. Kiev yönetimi, 40’tan fazla ülkenin diplomatına hattın gerçekten hasar gördüğünü gösteren fotoğraf ve video görüntülerini sundu.
Yetkililer ayrıca saldırının etkileri, altyapının mevcut durumu ve onarım sürecinde karşılaşılan zorluklar hakkında ayrıntılı teknik bilgiler paylaştı.
