KİEV – Dünyayı sarsan küresel krizin en çok
etkilediği ülkelerin başında gelen Ukrayna, bir yandan kısa dönemli
sıkıntılarla boğuşmak durumunda kalırken bir yandan da ekonominin uzun vadede
toparlanamayacağı kaygısını taşıyor. Gıda tüketiminin bile azalma
gösterdiği ülkede, turizmden inşaata, finanstan sanayiye hemen her alanda
sıkıntı yaşanıyor. Ukrayna’daki Türk girişimciler, kendi sektörlerinde yaşanan
sıkıntıları ve yakın geleceğe ilişkin beklentilerini anlattılar.
Ali
Altunbaş (Adore Tour firmasının sahibi) Ukrayna’da kriz, çevre ülkelere göre
çok daha yoğun hissediliyor. Bunun sonucunda halk, yiyecek masraflarını kısacak
duruma düşünce, beslenme ihtiyacı kadar acil bir ihtiyaca cevap vermeyen turizm
sektörü de, krizden ilk etkilenen sektörlerden biri oldu. Ukrayna’dan
Antalya’ya haftalık uçuş sayısı, beşte bire düştü. İstanbul’a hafta sonu mal
almak için gidenlerin sayısında, yüzde 70 azalma yaşandı. Ukrayna’dan
Türkiye’ye yılda 370 bin ile 400 bin arasında turist gidiyor. Bu yıl yaz
döneminde, Türkiye’ye gidecek turist sayısının geçen yılın yarısı kadar
olacağını tahmin ediyoruz. Buna karşılık, turizm acentelerinin, firmalarının
yarısının buna dayanacak durumda olmadığını, dolayısıyla sektördeki firmaların
sayısında ciddi bir azalmanın olacağını bekliyoruz. Her şey, bu mart sonlarında
önce Moskova’da sonra da Kiev’de yapılacak olan turizm fuarında belli olacak.
Yabancı terk ediyor
Tahsin
Erman (Yatırım ve Finans Danışmanı): Ekonomik krizin dip noktası, mart ayında
görülecek. Bu, özellikle bankacılık sektöründe krizin mart ayında düğümlenecek
olmasından kaynaklanıyor. Bankalardan kredi almış olanlar, doların aşırı
yükselmesi nedeniyle, kredilerini ödeyemez hale geliyorlar. Diğer yandan,
Ukrayna ekonomisinin lokomotif sektörlerinden olan inşaat sektörü, şu anda
tamamen durdu. Şimdiyse, inşaat sektörüyle bağlantılı olan mobilya gibi sektörler
krizin etki alanına giriyorlar. Yabancı yatırımcılar, Ukrayna’yı terk ediyor.
Bu da kendisini, Kiev’de kiraların akıl almaz şekilde düşmesiyle gösteriyor. Ukrayna’da
önümüzdeki yıldan önce ciddi bir düzelme beklemiyoruz. O zaman da aslında
hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Kriz, bu bölgede siyasi ve toplumsal açıdan
kalıcı sonuçlar doğuracak. Ukraynalılar tüketime aşırı meraklı bir toplumdu ve
gelirlerinden çok daha fazlasını, kredilerin yardımıyla, tüketime
harcıyorlardı. Şimdi bu sürecin sonuna geliniyor.
İnşaat durdu
Erdal
Genç (SomGroup, inşaat malzemeleri): Doların artması ve inşaat sektöründeki
durgunluk, bizi de derinden etkiledi. Türkiye’nin Ukrayna’ya ihracatı, çok
azaldı. Eskiden Odessa limanında fiyatı 200-300 bin dolar olan bir konteynerin
fiyatı, 100 bin dolara kadar düştü.
