Ukrayna, Hürmüz Boğazı’ndaki krize müdahil olabilir mi? Kiev yönetimi, Karadeniz’de edindiği deneyimi enerji koridorlarına taşımaya hazır olduğunu açıkladı. Ancak henüz resmi bir talep gelmiş değil.
Ukrayna Hürmüz Boğazı’nın açılmasına katkı sağlayabilir mi?
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert çıkışlarının ardından gözler yeniden Hürmüz Boğazı’na çevrildi. Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan bu dar su yolunun kapalı kalması, dünya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açarken, Ukrayna’dan dikkat çekici bir teklif geldi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Kiev’in Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için teknik ve askeri destek sağlamaya hazır olduğunu duyurdu. Ancak Zelenskiy, şu ana kadar bu yönde resmi bir talep almadıklarını da özellikle vurguladı.
Kiev yönetimi ne diyor?
Diplomatik sinyaller verildi mi?
Zelenskiy yaptığı açıklamada, ABD ve Orta Doğu ülkelerine “görüşmeye açık oldukları” mesajını ilettiklerini belirtti. Ancak mevcut durumda hiçbir ülkenin bu ablukayı tek başına kaldırmasının mümkün olmadığını ifade etti.
Ukrayna lideri, Karadeniz Tahıl Koridoru deneyimine dikkat çekerek, benzer bir modelin enerji taşımacılığı için de uygulanabileceğini dile getirdi. Ona göre savaş koşulları devam ederken bile ticari geçişlerin sağlanması mümkün olabilir.
Tek taraflı kontrol mümkün mü?
Zelenskiy, alternatif bir senaryo olarak Ukrayna’nın daha önce Karadeniz’de yaptığı gibi boğazı tek taraflı kontrol altına alma ihtimaline de değindi. Bu tür bir operasyon için:
- askeri eskort sistemleri
- elektronik harp altyapısı
- deniz ve hava savunma unsurları
gibi geniş çaplı bir güvenlik ağı gerektiğini belirtti.
Karadeniz tahıl koridoru deneyimi
Bu model nasıl çalıştı?
2022 yılında Rusya, Ukrayna, Türkiye ve Birleşmiş Milletler arasında imzalanan anlaşmayla Karadeniz Tahıl Girişimihayata geçirilmişti. Bu girişim sayesinde Ukrayna limanlarından dünya pazarlarına güvenli tahıl sevkiyatı sağlandı.
Ancak Rusya’nın anlaşmadan çekilmesiyle süreç sekteye uğradı. Moskova, bölgedeki sivil gemileri potansiyel hedef ilan ederek koridoru fiilen devre dışı bıraktı.
Ukrayna nasıl karşılık verdi?
Buna rağmen Kiev yönetimi alternatif yollar geliştirmeyi başardı. Zelenskiy’e göre Ukrayna:
- Rus Karadeniz Filosunu etkisiz hale getirdi
- sivil gemiler için güvenli konvoylar oluşturdu
- insansız deniz araçları ile savunma sağladı
Bugün gelinen noktada Ukrayna, bu modeli kendi kontrolünde sürdürmeye devam ediyor.
Ukrayna’nın elindeki askeri kapasite ne?
Hürmüz boğazı için hangi araçlar gerekli?
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için:
- deniz mayınlarının temizlenmesi
- kıyıdan gelebilecek tehditlerin bastırılması
- ticari gemilerin anlık korunması
gerekiyor.
Bu noktada Ukrayna’nın özellikle drone savaşları konusundaki deneyimi öne çıkıyor.
İnsansız sistemler nasıl fark yaratıyor?
Kiev yönetimi, hem hava hem de deniz platformlarında geliştirdiği sistemlerle dikkat çekiyor. Özellikle:
- Magura V5
- Sea Baby
- Mamay
gibi insansız deniz araçları, Rus donanmasına karşı etkili operasyonlarda kullanıldı. Bu sistemler, büyük savaş gemilerini bile etkisiz hale getirebilecek kapasiteye sahip.
Ayrıca Ukrayna’nın geliştirdiği FPV (birinci şahıs görüşlü) drone’lar ve mobil hava savunma çözümleri, kısa sürede gelen tehditlere karşı hızlı reaksiyon imkânı sunuyor.
Ukrayna neden bu teklifi yapıyor?
Körfez ülkeleriyle yeni anlaşmalar
Ukrayna, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile imzaladığı uzun vadeli savunma anlaşmaları kapsamında:
- hava savunma sistemleri
- elektronik harp teknolojileri
- insansız deniz araçları
sağlamayı kabul etti.
Bu anlaşmaların, Hürmüz Boğazı krizinin çözümünde de rol oynayabileceği değerlendiriliyor.
Stratejik hedefler neler?
Kiev için bu süreç yalnızca askeri değil, aynı zamanda ekonomik ve jeopolitik bir fırsat anlamına geliyor. Ukrayna:
- savunma ihracatını küresel ölçekte büyütmeyi
- kendi hava savunma kapasitesini geliştirmeyi
- uluslararası arenada daha güçlü bir aktör olmayı
hedefliyor.
Bu bağlamda Ukrayna, yalnızca yardım alan bir ülke değil, aynı zamanda güvenlik sağlayan bir aktör olarak konumlanmaya çalışıyor.
