Donald Trump’ın 185 ülkeye birden uygulamaya başladığı yeni gümrük tarifeleri, küresel ticaret dengelerini altüst etti. Bu adım, başta Ukrayna olmak üzere, pek çok ülke ekonomisine ağır darbe vurabilir.
Trump’ın tarife savaşları ne anlama geliyor?
Dünyada ekonomik şok etkisi yaratan gelişmeyle birlikte, ABD eski Başkanı Donald Trump, 2 Nisan itibarıyla tam 185 ülkeye karşı gümrük vergileri uygulamaya başladı. Bu ülkeler arasında Ukrayna, Avrupa Birliği, Çin, ve pek çok gelişmekte olan ülke yer alırken, dikkat çekici bir şekilde Rusya ve Belarus bu listede yer almadı. Trump’ın bu hamlesi, birçok uzmana göre küresel bir ekonomik savaşın fitilini ateşledi.
ABD’nin ticaret politikası dünyayı nasıl etkiler?
Washington yönetimi, Çin’den gelen ürünlere uyguladığı toplam vergi oranını %54’e yükseltti. Çin ise aynı sertlikle karşılık verdi. En büyük ticaret ortağı olan Avrupa Birliği’ne ise %20 oranında ek vergi uygulandı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu kararları “küresel ekonomiye doğrudan bir saldırı” olarak nitelendirdi ve Brüksel’in misilleme hazırlığında olduğunu açıkladı.
Von der Leyen’in sözleri oldukça netti: “Protektionizm artacak, belirsizlik büyüyecek, tüketiciler bu yükü doğrudan hissedecek. Yiyecekten ilaca kadar her şey pahalanacak. Enflasyon yükselişe geçecek.”
Otomotiv sektörü neden en çok etkilenenler arasında?
Trump’ın en tartışmalı kararlarından biri ise tüm ithal otomobillere %25 gümrük vergisi getirmesi oldu. Otomobilin adeta temel ihtiyaç olduğu ABD’de bu durum, hem tüketicileri hem de küresel otomotiv devlerini vuracak. Volkswagen, hali hazırda Avrupa ve Çin’de zorluklar yaşarken, ABD pazarını da kaybetme riski ile karşı karşıya.
Bu durum yalnızca ABD ile sınırlı kalmayacak. Ukrayna, ikinci el ithal araçlarını sıklıkla Amerikan otomobil açık artırmalarından tedarik ediyor. Vergi artışları, Ukrayna’da da araç fiyatlarını yukarı çekecek.
Ukrayna için sonuçları ne olacak?
Trump yönetimi, Ukrayna’ya %10’luk bir temel gümrük vergisi uygulamaya karar verdi. Ukrayna’nın ABD’ye ihracatının büyük kısmı dökme demir ve çelik borulardan oluşurken, ABD’den ithalat oranı dört kat daha yüksek. Bu da ticaret açığını daha da derinleştiriyor.
Ukrayna Başbakan Yardımcısı Yuliya Svyridenko, mevcut şartların ülke için adil olmadığını belirterek, daha avantajlı ticaret koşulları için müzakerelerin başlatılacağını duyurdu.
Amerikan tüketicileri tarifelerden nasıl etkilenecek?
En büyük zararı ilk aşamada Amerikalılar hissedecek. ABD şu sıralar dışarıdan büyük miktarda yumurta ithal ediyo rve fiyatlar zaten ciddi oranda artmış durumda. Yeni vergilerle birlikte, yumurtalar birçok aile için lüks haline gelebilir. Aynı durum, Vietnam ya da Kamboçya menşeli spor ayakkabılar için de geçerli.
Trump’ın hedef aldığı küresel üretim zincirleri, aslında Amerikan şirketlerinin de belkemiği. Bu zincirlerin kırılması, Apple ve Amazon gibi devlerin hisselerine büyük zarar verdi. Her iki teknoloji devi de değerlerinin yaklaşık %10’unu kaybetti.
Gümrük vergileri bazı küçük ülkeleri neden orantısız etkiliyor?
Yeni tarife düzenlemesi, ekonomik hacmi düşük ülkeleri de hedef aldı. Moldova, Laos, Moldova, hatta Madagaskar gibi ülkeler bile yüksek oranlı tarifelere maruz kaldı. Örneğin Madagaskar, dünyanın en kaliteli vanilya ihracatçısı olarak bilinir. ABD bu ürüne %47 oranında vergi koydu.
Ancak Madagaskar gibi ülkeler Amerikan ürünlerini satın alma gücüne sahip değil. Dolayısıyla bu vergiler, aslında Amerikalı tüketicilerin cebinden çıkan para anlamına geliyor. Özellikle vanilyalı dondurma gibi ürünlerin fiyatlarında sert artışlar bekleniyor.
Antarktika’daki penguenlere bile vergi
Trump’ın gümrük tarifesi listesinde en ilginç detaylardan biri, Avustralya’ya bağlı Hörd ve McDonald Adaları gibi ıssız, insansız bölgelerin de vergilendirilmesi oldu. Bu adalarda yalnızca penguenler yaşıyor. “Penguen vergisi” olarak anılan bu olay, kamuoyunda dalga konusu haline geldi. Ancak Amerikan borsalarında yaşanan sert düşüşler, şirketler için bu işin hiç de komik olmadığını gösteriyor.
Petrol fiyatları düşüyor, bu Rusya’yı nasıl etkiler?
Trump’ın gümrük hamleleri, Brent petrol fiyatlarını 3,5 yılın en düşük seviyesi olan 67 dolara kadar düşürdü. Bu, özellikle Rusya’nın petrol gelirlerini doğrudan etkileyebilir. İlginçtir ki, Trump Rusya’ya ek bir tarife uygulamadı. Ancak küresel fiyatlardaki bu düşüş, Moskova’nın bütçesinde ciddi açıklar oluşturabilir.
