Kazak Petrolü Yola Çıktı, Bu Hafta Ceyhan’da

Dünyanın yeni enerji terminali olmaya hazırlanan Ceyhan’a ilk Kazak petrolü bu hafta akmaya başlayacak. 12 Mayıs’ta Kazakistan’dan yüklenmeye başlanan petrolün bu hafta içinde Ceyhan’a ulaşması bekleniyor. Hedef günlük ortalama 1 milyon varillik petrolün gelmesi. Kazak petrolünün Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) aracılığıyla Ceyhan’a taşınması, tamamen Kazak petrolüne bağımlı Çalık Grubu’nun Samsun-Ceyhan Boru Hattı Projesi’ni by-pass edebilir.

24 Nisan’da Kazak petrolünün BTC aracılığıyla Ceyhan’a ulaşmasına ilişkin onaylanan anlaşma enerji rekabetinde ağırlıklı bir rol edinmek isteyen Türkiye için hayati. Bu stratejinin en önemli kozu olan Ceyhan’a, Kazak petrolünün akmasıyla enerji merkezi olmak açısından büyük bir adım atılmış olacak. Anlaşmaya göre, Kazakistan’ın Güneybatı bölgesinde Hazar kıyısında bulunan Aktau kentinde toplanan petrol, tankerlerle Bakü’ye taşınacak. Buradan BTC boru hattına entegre edilecek petrol Ceyhan’a ulaştırılacak. Bu gelişme Kazakistan’ın Ceyhan bölgesine rafineri kurma hedefini de olumlu etkileyecek.

 

Kazak heyeti Adana’daydı

Geçtiğimiz günlerde Kazakistan’dan bir heyet incelemelerde bulunmak üzere Adana’ya gitti. Heyet Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) tesislerini inceleyerek burada işadamlarıyla görüştü. Enerjide Rusya’ya bağımlılığını azaltmak isteyen Kazakistan, petrolünü BTC boru hattı aracılığıyla Ceyhan’a taşıyarak burada kuracağı rafineri ile elde ettiği ürünleri dünya piyasasına pazarlayarak daha yüksek kar elde etmeyi amaçlıyor. Ayrıca Kazakistan’ın 362 milyon varil petrolü Bakü-Ceyhan hattından geçirmeyi planladığı bunun için de hattın kapasitesinin arttırılması için ekstra pompa yatırımı yapacağı da belirtiliyor.

Rafineride işlenen petrolün değeri petrol ürünlerinde 6 katına, petrokimya ürünlerinde ise 20 katına kadar çıkabiliyor. Rafine inşaatında en önemli faktör ise rafineri için gerekli petrol arzını sağlamak. Günlük 1 milyon varilin Ceyhan’a akmasıyla devlet şirketi olan Kazmunaigaz’ın rafineri için petrol arz güvenliği de sağlanmış olacak.

 

Samsun-Ceyhan ne olacak

Bu gelişme İstanbul Boğazı’ndaki petrol tanker trafini büyük ölçüde azaltması hedeflenerek büyük umutlarla başlatılan Samsun-Ceyhan Boru Hattı Projesi’ni ise olumsuz etkileyecek. Yeni adı Samsun-Ünye olan bu proje Kazak petrolünün BTC aracılığıyla Ceyhan’a taşınmasının ardından zora girdi.

Çalık Enerji, İtalyan ortağı Eni ile Eylül 2006’da 1.5 milyar dolarlık Samsun-Ceyhan Boru Hattı’nın inşa girişimine başladı. Nisan 2007’de Başbakan’ın da katıldığı bir törenle hattın temeli atıldı. İlk etapta İstanbul Boğazı’ndan geçen Rus petrolünün Ceyhan’a taşınmasını hedefleyen Çalık, Rus lider Putin’in projeye onay vermemesinin ardından umutlarını Kazak petrollerine bağlamıştı. Kazak petrollerinin BTC aracılığıyla taşınmasının kesinleşmesinin ardından ise Çalık Grubu’nun bu planı da suya düştü.

Boru hattının inşa edilmesi durumda taşınacak petrol kalmadı. Projeye göre temelin ardından sonra 6 ay içinde fiili olarak işe başlamak gerekiyordu. Ancak gayri resmi olarak inşaata başlama süresi sürekli uzatıldı. Proje de bugüne kadar herhangi somut adım atılamadı. Kazakistan’ın bu son atağıyla Çalık Grubu’nun umutlarının suya düştüğünü belirten enerji sektöründen bir yetkili, Kazak milli petrol şirketi Kazmunaigaz’ın, Ceyhan’a ulaşacak kendi petrolünü işlemek için rafineri yatırımlarına da hız verdiğini söyledi.

 

 

CEYHAN ENERJİ MARKETİ OLMAYA ADAY

Dünyanın enerji merkezi olmaya aday Ceyhan’da rafineri inşaatı için hâlâ somut bir adım atılamadı. Ceyhan’ın geleceğine ilişkin senaryolarda sık sık karşılaştırma yapılan Rotterdam ise Avrupa petrol borsasının kalbi olarak tanımlanıyor. Rotterdam Limanı’nın toplam petrol stoklama kapasitesi 170 milyon ton. Ancak Rotterdam sadece petrol yüklenen boşaltılan bir liman değil, aynı zamanda kuru yük ve diğer ticari malların da taşındığı bir merkez konumunda. Ceyhan Limanı da sadece petrol ve doğalgaz yüklemesi ve stoklaması yapılan liman olarak Avrupa’da tek olma özelliğine sahip. Ceyhan’a petrolün kesintisiz boru hatlarıyla ulaştırılması, arz güvenliği açısından Ceyhan’ı rakibine göre öne geçiriyor. BTC ve Kerkük-Yumurtalık hattı ile birlikte Ceyhan’a şu anda yaklaşık 120 milyon ton petrol akıyor. Kazak petrolününde Ceyhan’a akmasıyla bu rakam 200 milyon tonu aşarak Avrupa’nın enerji süpermarketi Rotterdam’ın petrol hacmini geçmiş olacak.  (Mehmet Nayır – Referans Gazetesi)