Avrupa Komisyonu, Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik diplomatik seçenekleri yeniden masaya yatırdı. Brüksel, Vladimir Putin ile doğrudan görüşmelere kapıyı tamamen kapatmadı ancak mevcut koşulların buna izin vermediğini net şekilde ortaya koydu. Açıklamalar, Avrupa’da diplomasi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Brüksel neden tonu yumuşattı?
Avrupa Komisyonu’nun pazartesi günü yaptığı açıklamalar, son haftalarda Avrupa başkentlerinde artan diplomatik temas çağrılarının hemen ardından geldi. Özellikle Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Moskova ile diyaloğun yeniden kurulması gerektiğini savunarak dikkat çekmişti. Brüksel’in açıklaması, bu çıkışlardan günler sonra gelmesiyle siyasi açıdan ayrı bir önem taşıyor.
Komisyon, Ukrayna savaşının sona erdirilmesi için her seçeneğin masada olduğunu vurgularken, Rusya’nın sahadaki tutumunun şu aşamada doğrudan görüşmeleri mümkün kılmadığını açıkça ifade etti.
Avrupa Komisyonu ne dedi?
Avrupa Komisyonu Baş Sözcüsü Paula Pinho, Brüksel’de düzenlenen basın toplantısında dikkat çeken ifadeler kullandı. Pinho, “Ukrayna’da barış için çok yoğun bir diplomatik çaba içindeyiz” diyerek sürecin perde arkasında aktif şekilde yürütüldüğünü belirtti.
Barışın anahtarı kimde?
Pinho’nun açıklamalarında öne çıkan vurgu, barışın tek bir siyasi iradeye bağlı olduğu yönündeydi. Sözcü, “Ukrayna’daki barış, büyük ölçüde tek bir kişiye bağlı. O kişi de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin” ifadelerini kullandı. Bu nedenle, bir noktada Putin’le doğrudan temasın kaçınılmaz olacağını dile getirdi.
Ancak Pinho, Moskova’dan bu yönde herhangi bir olumlu sinyal gelmediğini de ekledi. “Ne yazık ki Putin’in böyle bir görüşmeye hazır olduğuna dair elimizde hiçbir işaret yok. Bu yüzden henüz o noktada değiliz” sözleriyle mevcut tabloyu özetledi.
Von der Leyen devreye girer mi?
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in olası bir müzakere sürecinde doğrudan rol alıp almayacağı sorusu da gündeme geldi. Pinho, bu konuda isimler ve zamanlamalar üzerinden spekülasyon yapmaktan kaçındı. Bunun yerine, Putin’e Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile yüz yüze görüşmeyi kabul etmesi çağrısında bulundu.
Zelenskiy engel mi?
Komisyon sözcüsü, görüşmelerin önündeki engelin Kiev olmadığının da altını çizdi. “Bu durum Zelenskiy’den kaynaklanmıyor. Kendisi defalarca görüşmeye hazır olduğunu açıkladı” diyen Pinho, “Keşke bu noktada olabilseydik” ifadesiyle Avrupa’daki hayal kırıklığını yansıttı.
Macron ve Meloni neden diyaloğu savunuyor?
Bu çıkışlar, Avrupa Komisyonu’nun bugüne kadar izlediği daha sert çizgiye kıyasla önemli bir ton değişikliği olarak değerlendiriliyor. Paris’te düzenlenen “Gönüllüler Koalisyonu” toplantısına ev sahipliği yapan Macron, Putin ile temasın “mümkün olan en kısa sürede” yeniden kurulması gerektiğini savunmuştu. Macron, Avrupa’nın ABD’ye bağımlı kalmadan kendi diplomatik kanallarını işletmesi gerektiğini de vurgulamıştı.
İtalya’dan ortak temsilci önerisi
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de Macron’a açık destek verdi. Meloni, Avrupa’nın müzakere sürecine yalnızca tek tarafla konuşarak girmesinin etkisini sınırlayacağını söyledi. Bu nedenle, 27 AB üyesi adına görüşmeleri yürütecek özel bir AB temsilcisi atanmasını önerdi.
Meloni, “Rusya ile diyaloğu yeniden başlatacaksak bunu dağınık değil, tek sesle yapmalıyız” diyerek Avrupa içindeki çok başlılığa dikkat çekti.
AB içinde görüş ayrılıkları sürüyor
Şubat 2022’den bu yana Rusya ile ilişkiler büyük ölçüde kopmuş durumda. Savaşın yarattığı yıkım ve sivil kayıplar, Putin ile doğrudan görüşme fikrini AB içinde hâlâ son derece tartışmalı kılıyor. Özellikle Rusya’nın Lviv yakınlarında hipersonik füze kullanması, tansiyonu daha da yükseltti.
AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Moskova’nın diplomasiye yanıtının “daha fazla füze ve yıkım” olduğunu söyleyerek sert bir tutum sergiledi.
Buna karşın, AB içinde Putin’le iletişimi açık tutan az sayıda lider bulunuyor. Macaristan Başbakanı Viktor Orbanve Slovakya Başbakanı Robert Fico, Kiev’e verilen Avrupa desteğini eleştiren açıklamalarıyla bu grupta yer alıyor.
