Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, üye ülkelere gönderdiği mektupta Ukrayna’nın 2026-2027 dönemine yönelik dev bütçe açığı için acil bir finansman kararı alınmasını istedi. Von der Leyen, Kiev’in askeri ve ekonomik ihtiyaçlarının kritik seviyeye çıktığını vurgulayarak aralık ayına kadar anlaşma sağlanması çağrısında bulundu.
Ukrayna’nın Dev Açığı İçin AB’den Hızlı Karar Çağrısı
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, üye devletlere gönderdiği kapsamlı mektupta, Ukrayna’nın gelecek yıl ve 2027 için hesaplanan 135,7 milyar euroluk finansman ihtiyacının acilen karşılanması gerektiğini belirtti. Von der Leyen, Avrupa Birliği’nin aralık ayındaki kritik Avrupa Konseyi toplantısında net bir taahhüt ortaya koymasının şart olduğunu vurguladı.
Komisyon Başkanı, mektubunda “Ukrayna için ihtiyaç duyulan finansmanın nasıl sağlanacağına dair hızlı ve kararlı bir anlaşmaya ulaşmak hayati önemdedir” ifadelerini kullandı. Aynı zamanda, “Kolay seçenekler yok” diyerek mevcut tabloda AB’nin manevra alanının oldukça sınırlı olduğunu da hatırlattı.
Ukrayna’nın 2026-2027 İhtiyaç Tablosu Neden Bu Kadar Kritik?
Von der Leyen’in hazırladığı belgede Kiev’in önümüzdeki iki yıldaki gereksinimleri ayrıntılı şekilde ortaya konuyor. Buna göre:
- 83,4 milyar euro Ukrayna ordusunun finanse edilmesi için,
- 55,2 milyar euro ise ekonominin istikrara kavuşması ve bütçe açığının kapatılması için gerekiyor.
Komisyon kaynakları, bu projeksiyonun IMF ve Ukraynalı yetkililerle yapılan çalışma sonucunda oluşturulduğunu ancak rakamların kesinlik taşımadığını vurguluyor. Buna rağmen hesaplamalar, Rusya’nın yürüttüğü geniş çaplı savaşın 2026 sonunda sona erebileceği varsayımına dayanıyor. Ancak bugün için bir ateşkes ihtimali bile uzak görünüyor.
Kullanılabilecek Üç Temel Seçenek Neler?
Von der Leyen’in mektubu, Ukrayna’nın finansmanı için üç ana yol öneriyor:
1. Üye Devletlerden 90 Milyar Euroluk İkili Katkı
Bu modelde ülkeler, karşılıksız hibe şeklinde destek sağlayacak ve faiz maliyetleri ulusal bütçelere yansıyacak. Bu seçenek özellikle yüksek bütçe açığı olan ülkelerde tartışmalara neden olabilir.
2. 90 Milyar Euroluk Ortak Borçlanma
AB’nin daha önce pandemi döneminde uyguladığı modele benzer şekilde ortak borçlanmaya gidilmesi öneriliyor. Ancak bu yolun hayata geçmesi için bütçe mevzuatının oybirliğiyle değiştirilmesi gerekiyor. Macaristan’ın Ukrayna fonlarına karşı tutumu düşünüldüğünde bu alternatifin oldukça zorlu bir süreç gerektirdiği görülüyor.
3. Rus Varlıklarına Dayalı 140 Milyar Euroluk Tazminat Kredisi
Bu modelde yeni borç alınması yerine, çoğu Euroclear hesaplarında tutulan Rus Merkez Bankası’nın dondurulmuş varlıklarından elde edilen getirilerin kullanılması hedefleniyor. Kiev’den bu krediyi ancak Moskova’nın savaş zararlarını tazmin etmeyi kabul etmesinin ardından geri ödemesi istenecek.
Bu seçenek, ek bir mali yük oluşturmadığı için ekonomik açıdan avantajlı görülse de hukuki riskler nedeniyle en çok tartışılan başlık konumunda. Özellikle Belçika, Moskova tarafından açılabilecek davalarda olası misillemelere karşı en yüksek düzeyde hukuki güvence talep ediyor.
AB İçinde Zorlu Müzakereler Sürüyor
Von der Leyen, ilerlemenin sınırlı kaldığı görüşmeleri hızlandırmak amacıyla geçtiğimiz cuma günü Belçika Başbakanı Bart De Wever ile bir araya geldi. Komisyon Başkanı, olası “zincirleme etkiler” konusunda da uyarıda bulunarak sürecin hassasiyetine dikkat çekti.
Brüksel, aralık ayındaki kritik zirveye kadar Ukrayna’ya yönelik bütüncül ve sürdürülebilir bir destek mekanizmasıoluşturmayı hedefliyor. Ancak AB içinde hem ekonomik hem siyasi açıdan zorlu bir uzlaşma süreci yaşanıyor.
