ABD, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da, Rusya ve Ukrayna ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştiriyor. Müzakerelerde dolaylı temasların kurulduğu belirtilirken, özellikle tarafların pozisyonlarını netleştirmek için “mekik diplomasisi” uygulanıyor. Peki, bu görüşmelere hangi isimler katılıyor?
ABD’nin Dolaylı Görüşmeleri Başladı
ABD, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın sona erdirilmesi için Riyad’da düzenlenen yeni bir müzakere turuna katıldı. 23-24 Mart tarihlerinde Suudi Arabistan’ın başkentine gelen heyetler, doğrudan temas kurmadan, ayrı odalarda yapılan görüşmeler yoluyla dolaylı diyalog yürütüyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın özel elçisi Keith Kellogg, müzakerelerin “mekik diplomasisi” yöntemiyle yürütüldüğünü belirtti.
Kellogg, “Bir grup bir odada, diğer grup başka bir odada olacak. Temsilciler odalar arasında gidip gelecek, görüş alışverişi yapacaklar. Böylece tarafların tutumları netleşecek” ifadelerini kullandı. Ancak sürecin başında, ABD heyeti, hem Ukrayna hem de Rusya ile ayrı ayrı toplantılar gerçekleştirdi. Ukrayna-ABD görüşmesinin, ABD-Rusya toplantısının ardından yapılması planlanıyor.
Heyetlerin Düzeyi Farklılık Gösteriyor
Görüşmelere katılan heyetlerin temsil düzeyleri ülkeden ülkeye değişiyor. Ukrayna, toplantılara Savunma Bakanı Rüstem Umerov liderliğinde bakanlık seviyesinde katılırken, ABD ve Rusya’nın temsilcileri daha düşük seviyelerde bulunuyor.
ABD Heyeti: Trump’a Yakın İsimler
ABD adına müzakerelere katılan isimlerden biri, Ulusal Güvenlik Konseyi Kıdemli Direktörü Andrew Peek. Daha önce ABD Dışişleri Bakanlığı’nda Irak ve İran’dan sorumlu yardımcılık görevinde bulunan Peek, Trump’ın ilk başkanlık döneminde Avrupa ve Rusya meseleleriyle ilgilenen üst düzey yetkililerden biriydi.
Peek, Rusya’nın SWIFT sisteminden çıkarılması gerektiğini ısrarla savunan isimlerden biri olarak biliniyor. Aynı zamanda, Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina’yı, Kremlin’deki en önemli ekonomik figürlerden biri olarak değerlendirmişti.
ABD heyetinin diğer önemli üyesi ise Dışişleri Bakanlığı Politika Planlama Direktörü Michael Anton. Muhafazakâr kimliğiyle tanınan Anton, Trump döneminde ulusal güvenlik stratejilerinde görev aldı ve daha önce BlackRock yatırım şirketinde yönetici olarak çalıştı.
Washington Post’a göre, müzakerelere ayrıca Keith Kellogg’un yardımcıları da katılıyor. Ancak Kellogg’un, Moskova’nın talebi üzerine daha önceki Ukrayna müzakerelerinden dışlandığı iddia edilmişti.
Ukrayna Heyeti: Savunma Bakanı ve Devlet Başkanlığı Ofisi Yetkilileri
Müzakerelere bakanlık düzeyinde katılan tek ülke Ukrayna. Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov, Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Pavlo Palisa ile birlikte görüşmelere liderlik ediyor.
Umerov, 11 Mart’ta Cidde’de ABD heyetiyle bir toplantıya katılmış ve Ukrayna delegasyonunun enerji uzmanları ile deniz ve hava kuvvetlerinden temsilcileri içereceğini duyurmuştu.
Palisa, savaş öncesinde ABD Ordusu Komuta ve Kurmay Koleji’nde eğitim almış bir isim. Rus işgalinin başlamasının ardından Ukrayna’ya dönerek silahlı kuvvetlere katıldı. Daha önce 5. Ayrı Taarruz Alayı’nı, ardından da 93. Mekanize Tugayı’nı yönetti. Kasım 2024’te Başkan Volodimir Zelenski tarafından Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcılığı’na getirildi.
Palisa, “Ukrayna’nın zaferi savaş alanında kazanılacak” ifadelerini kullanarak, ülkesinin askeri mücadelesine vurgu yaptı.
Rusya Heyeti: Diplomat ve Eski İstihbarat Yetkilisi
Rusya’yı temsil eden isimler arasında Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Grigory Karasin ve FSB’nin eski üst düzey yetkililerinden Sergey Beseda bulunuyor.
Karasin, daha önce SSCB’nin Avustralya Büyükelçiliği’nde çalışmış, ardından Rusya’nın İngiltere Büyükelçis iolarak görev yapmış deneyimli bir diplomat. AB, ABD, İngiltere, İsviçre, Avustralya ve Ukrayna’nın yaptırım listelerinde yer alıyor.
Sergey Beseda ise FSB Direktör Danışmanı olarak görev yapıyor. Daha önce FSB’nin 5. Servisi’ni yöneten Beseda, Rusya’nın Ukrayna işgalinden önce Kremlin’e “Ukraynalılar Rus birliklerini memnuniyetle karşılayacak” yönünde hatalı istihbarat sunmakla suçlanmıştı.
Mart 2022’de gazeteci Andrey Soldatov, Beseda’nın başarısız istihbarat nedeniyle gözaltına alındığını iddia etmişti. Ancak 2023’te yeniden Moskova’daki bir etkinlikte görüntülendi.
Beseda’nın ayrıca Almanya’da tutuklu bulunan Vadim Krasikov’un, Rusya’daki bazı siyasi mahkûmlarla takası için görüşmeler yürüttüğü iddia ediliyor. Ancak Haziran 2024’te Vladimir Putin tarafından görevden alındı.
Beseda, 2014’teki Euromaidan olayları sırasında Kiev’de bulunmuş, ancak resmi olarak Rus diplomatik misyonlarının korunması için orada olduğu açıklanmıştı. Ancak Atlantic Council’in analizine göre, bu ziyaret dönemin Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yanukoviç’in göstericilere sert müdahale kararını almasında etkili oldu.
