TUİD Üyemiz ve Yazarımız Emre Akıncı Son Yazısı İle HaberTÜRK’e Manşet oldu

17 Ocak 2013 Kapalı Yazar: tuidnews

KOBİ’lere büyük, holdinglere küçük yatırım pazarı: Ukrayna

Hükümetin bakanları arasında bile polemik yaratan bir konu 2013’te de tam gaz devam ediyor: Ekonomide gaz-fren tartışması…

Türkiye 2012’yi bilinçli ve giderek şiddeti artan bir fren dönemi olarak geçirdi. Aşırı ısınma riski olan Türk ekonomisinde, yükselen cari açığın da frenlenebilmesi için, 2012’de elden geldiği kadarıyla yapısal önlemler alınmaya çalışıldı. İthal ürünler dizginlenmeye çalışılırken, enerjide yeni politikalar desteklendi. Tüketim, özellikle de bankalar finansmanıyla sağlanan kısım üzerinden dizginlenmeye çalışıldı.

Ukraine Emre AkinciSon rakamlar gösteriyor ki, bunda oldukça da başarılı olundu. Çok borçlanarak büyüyen bir ülkeden, daha az borçlanarak büyüyen bir ekonomiye doğru hızla yol aldık. Borçlanmadan büyüyen, hatta borç vererek büyüyen bir ekonomi olabilmek içinse, Türkiye’nin artık enerji seçeneğini petrol ve türevlerinden çıkarmak zorunda olduğunu kabullenmiş gibi görünüyoruz.

2013’te de ana gündem maddesi, enerji maliyetini düşürecek nükleer enerji seçeneklerinde hızlı adımlar atılması olacak.

Ayrıca 2013’ün bir diğer farklı özelliği Türkiye’nin tekrar gaza basacağı yıl olması. İçeride tüketimin yine kontrollü ama daha az baskı altında olacağı, dışarıda da 2012’de portföye katılan Kuzey Afrika ve Rusya gibi pazarlara yenilerinin ekleneceği, Türk sermayesinin yeniden doğrudan yatırımlarla alternatif pazarlar yaratmaya çalışacağı bir yılın içine girdik.

Fakat bu noktada büyük bir ikilem karşımızda duruyor.

Kaybedilen Avrupa pazarları. Avrupa pazarının Türkiye’nin ihracatındaki payı hızla azalıyor. Elbette krizdeki Avrupa’nın daralan ekonomilerinde ilk aşamada böyle bir trend normal. Fakat “Hedef 2023” stratejisinde Türkiye’nin dünyanın en büyük ekonomilerini geride bırakma hedefini tutturabilmesi için Avrupa pazarına doğrudan yatırımlar yaparak, bu pazarda çok kilit pozisyonlar almaktan başka çaresi yok.

Peki sonu gelmeyecek gibi görünen Avrupa krizi sürerken, bu pazarda nasıl pay artırılabilir?

İşte bu noktada bazı uyanık Türk girişimciler aslında Avrupa’nın krizden çıkışına vadeli yatırım fırsatlarını yakın bir coğrafyada buldu ve çoktan harekete geçti. Avrupa’nın en zayıf halkalarından biri olan Ukrayna pazarı, Türk girişimcilere Avrupa’ya ucuz yoldan girme fırsatları veriyor.

Ukrayna’da 700’den fazla Türk şirketinin yatırımlarının büyüklüğü 1.5 milyar doları geçti.

Üstelik Ukrayna pazarı, sadece dev Türk firmaları için değil, artık dünyaya açılması bir zorunluluk haline gelen KOBİ’ler için de en kritik pazarlardan biri.

Ukrayna’da birçok Türk projesine danışmanlık yapmış ve kendi de Türkiye’Den Kiev’e giden bir Türk girişimcisi olan Emre Akıncı, Ukrayna pazarına yapılabilecek yatırımları HABERTURK.COM için yazdı.

13 sayısı Ukrayna’ya uğurlu gelecek mi bilinmez ama rekabetin alıp başını gittiği, ciroların artsa da kar marjlarının giderek azaldığı Türkiye ile maliyetlerin ve pazara giriş bariyerinin yüksek maliyetli olduğu büyük Rusya pazarı arasında, 45 milyonluk nüfusu ile sıkışıp kalmış gözden kaçan önemli bir potansiyel olarak Ukrayna duruyor.

Şöyle diyor Emre Akıncı: Çoğunlukla holdinglere küçük, KOBİ’lere büyük gelir. Türkiye’de önce Laleli piyasası ve sonrasında medyada öne çıkan beşeri münasebetler sebebiyle ucuz ülke Ukrayna kavramı bilinçlerimizin en altlarına dahi yerleşti. Gerçeğin böyle olmadığını anlamak için ise Kiev’de biraz kalmak yeterli.

Pazarlama uzmanlarının bildiği klasik bir hikaye vardır. İki firma personellerini araştırma yapmaları için Afrika ülkelerinden birine ziyarete gönderirler. Sonuçta ortaya iki farklı rapor çıkar. Birinci raporda, bu pazardan bize iş çıkmaz, kimse terlik giymiyor yazmaktadır. Diğer raporda ise acilen yatırım yapmalıyız, kimse henüz terlik nedir bilmiyor bile diye yazmaktadır.

Ukrayna’daki durum pek çok sektör için böyledir. Ancak Ukrayna’da olup görenlerin kapasitesinin yetmediği, Ukrayna dışında sermayesi yetenlerin de uzaktan göremediği pek çok yatirim firsati vardır. Bugün ne Moskova’da ne de İstanbul’da gelecek beş yılda kendi sektöründe adından söz ettirebilecek bir yatırıma bir milyon dolar ile başlanamazken Kiev’de hazırdaki bir kaç milyon dolar, size riskin az olduğu birden fazla yatırım alanı açar.

Akıncı, sadece 500 bin dolar ile 5 milyon dolar arası yatırım getiren, başlangıcı küçük ve sağlam, ülke şartlarına uyum sağlandıkça kolayca büyütülecek fırsatları ele alıyor. Yatırım tutarının daha az olması başlangıç koşullarını zorlaştırip ileriye dönük büyüme hızını azaltıyor. Ukrayna giderek dünyaya entegre olarak enine büyüyor ve sektörlerdeki ara boşlukları Türkiye vb. ülkelere göre en az 2-3 kat hızlı dolduruyor.

Buradaki en önemli risk ise uluslararası siyasette Ukrayna’nın uyguladığı hassas denge politikaları. AB’ye karşı Rusya, Rusya’ya karşı ise AB ve ABD kozlarını oynayan bir dış politika benimseyen Ukrayna hükümetleri, bu nedenle hem Rusya hem de AB tarafından asla dışlanamayan bir ülke. Bu da riski hem artıran hem de azaltan faktörlerden biri.

Türkler için Ukrayna'da 13 yatırım fırsatı!

1-Marangozhaneden büyük, mobilya fabrikasından küçük imalathane:

Kieve yakın ve başta Yalta olmak üzere tüm Ukrayna’ya hizmet verecek içinde cilahanesinden, cnc, kenar bantlama, pres makinesi vb herşeyi bulunduran daha çok yeni makine gücüne endeksli, agırlıklı olarak kapı, ahşap panel, masif ve döşemeli ürünler dahil her türlü mobilya üretimi yapabilen, mimari destek veren orta ölçekli üretim tesisi. Türkiye’de üretimi olan bir firma olması durumunda hem devlet desteklerinden faydalanabilir, hem başlangıç yatırımını az yapar hem de kontrat mobilya üretiminleri baştan proje bazinda Türkiye’de yapılır.

 

2-Kaliteli Deri Ürünleri magazası (Kürk değil)

Türkiye’de perakendede deri ceket ve aksesuarlar dahil olmak üzere kaliteli üretim yapan, orta ve üstü gelir grubuna hitap eden deri markalarını aynı showroomda bir araya getiren, stoklu çalışacak, özel bir bölümünde kişiye özel tasarım ve üretim hizmeti verecek, internetten gelecek siparişleri denemeli sipariş düzeni ile satacak Kiev ve Kharkov merkez olmak uzere diğer şehirlere franchise verecek satış organizasyonu. Devlet teşvikleri faydalanmak icin ürün yelpazesi geniş tek bir büyük markayla da başlanabilir

 

3-Lüks ve küçük apartman siteleri ( satım amaçlı)

Tam merkezde olmayan, merkeze yakın metrodan uzak olmayan bölgelerde 1-2 bloklu, güvenli Turkiyedeki gibi içleri yapılı şekilde müşteriye teslim edilecek açık ve kapalı otoparkların daire ile ücretsiz verildigi, isim olarak sosyal alamları da kapsayan satım amaçlı yatırım. Yerime göre modern görünümlü bir kaç blok yada şehir mimarlığının izin duruma gore tek ve genis cepheli eski Tsarki Rus tarzında yapılması prestij kazandirir. Ukrayna’da bankalara güven az olduğundan halen gayrimenkul en tercih edilen yatırımdır.

 

4- Tam donanımlı lüks villa siteleri (kiralama amaçlı)

Yeni Kiev şehir planına göre merkeze uzaklığı 15 km.’yi geçmeyecek ve toplam 5-10 villanın yer alacağı, projesine gore ortak veya özel kullanımlı havuzun olduğu korumalı site yatırımı. Dayalı döşeli, büyükelçilik çalışanları, yabancı işadamları ile elit gruptaki Kievlilere yönelik olarak planlanmalıdır. Yakınlarda burada sıkça rastlanan doğal ve küçük dere ile göl, çam ormanı gibi alanların varlığı değer katar.

 

5-Orta ve üst segmetteki Türk perakende markalarının showroomları (fast fashion değil)

Türkiye’de perakende başarılı konfeksiyon markaları (fast fashion değil), tekstil ve ev aksesuarlarına dönük grupların ukrayna distribütörlüğü kapsamında, merkezi lüks bir showroom, internet destekli satış ve franchise dahil pazarlama kanalları yatırımı. Yurt dışı tesviklerden faydalanabilecek markalar olması durumunda Kiev’de bu segmente oldukça uygun 4, Kharkov’da 1 ve Donetsk’te de 1 adet alışveriş merkezi vardir. Kiradan dekorasyona reklamdan piyasa araştırmalarına kadar ciddi miktarda devlet teşvikleri ve desteklerinden kolayca faydalanmak mümkündür. Odessa liman şehri olduğunda oradan uzak durulmalıdır.

 

6-Ticari müşteriler için hotel, kafe, ofis ve restoran mobilya magazası

Türkiye’de üretilen hotel, restoran, kafe ve ofis mobilyalarının Kiev’de merkezden biraz uzak çevre yollarından biri üzerinde konumlandırılacak stoklu ortak showroomu.Şu anda Ukrayna’nın güney sahil şeridinde çok sayıda irili ufaklı otel inşa dilmektedir. Bunlar pekçok ürünleri Çin’den temin etmektedir. Fakat orta ve üst gelir gruplarına hitap eden tüm kurumsal mobilya ve dekorasyon ürünlerini stoklu tutan şirket yoktur. Türkiye’de üretilen kontrat mobilyalarının bir arada sunulduğu, gerekli ürünlerin Türkiye’den 1 haftada getirecek veya kısa zamanda üretebilecek, showroomdan veya depodan ayni gün servis veya montaj hizmeti verebilecek magaza yatırımı. Ayrıca pazardaki tüm ofis mobilyaları birbirine benzediginden orta veorta üstü gelir gubu için bu segment tamamen boştur. Kiradan dekorasyona, reklamdan piyasa araştırmalarına kadar ciddi miktarda devlet ve Turquality desteklerinden kolyaca faydanmak mümkündür.

 

7-Sahıslara ve küçük firmalara özel depolama merkezleri

Özellikle Kiev’de merkezdeki ofis, mağaza ve garaj kiraları oldukça yüksektir. Çoğu sovyet doöneminden kalan yaşam alanlarin m2 leri de cok küçüktür. Bu sebeple insanlar genellikle eski garaj kooperatiflerindeki metal garajları kullanmaktadir. Fakat arsa rantı sebebiyle giderek bu yerler azalmaktadır. Gerekirse adresten teslim alip geri birakma hizmeti de dahil olmak üzere, kişi yada firmaya göre bölümleme yapılan, Avrupa’nın her köşesinde çok yaygın olan küçük lojistik merkez yatırımı. Projesine gore bir kaç katlı olabilecek şahsi saklama alanları hem bugün sabit yatırım olarak garantili, hem de gelecekte merkezdeki gayrimenkul kiraları bir kac yıl öncesi fiyatlara geri geldiğinde avantajlı olur.

 

8- Tamirhaneden büyük yedek parça stoklu calışan, tamir dahil adresten alma ve teslim etme hizmeti veren profesyonel servis merkezleri.

Ukrayna eski araba yüzdesi sebebiyle gelecek 10 yıl içinde Avrupa’da en fazla büyüme potansiyeline sahip olduğu tüm piyasa raporlarında belirtilmektedir. 2012 yılının son 3 ayında sadece Kiev’de yıllık kredi faizleri %20’nin altında olmadığı halde 500 milyon dolarlık sifir araç satılmıştır. Halen bir kaç ana servis , bir yerel firma dışında tüm yedek parçalar yerel pazarlardan temin edilmektedir. Coğu ana serviste parça stogu hiç yoktur. Hem gelecek potansiyeli, hem de mevcut araçların eski oluşuna, yolların cok kötü durumu etkilenince Çin malları haricindeki mallar ile stoklu ve distribütör manti Kiev merkezli resmi calışacak firmalar icin pazarın onu çok açıktır. Türkiye’deki otomotiv sektöründrki üretici yapisi düşünüldüğünde kiradan devlet teşvikleri destekleri ile pazarda zaman içinde kuvvetli bir oyuncu olmak mümkündür.

9- Orta ve üst gelir grubuna yönelik profesyonel kırtasiyeler

Ukrayna giderek dünyaya adepte olmaktadir. Ancak çok çeşit ürün ve gümrüklerin zahmetli olması sebebiyle iki firma haricinde kırtasiye sektorü tamamen boştur. 2008 krizi ile bir kaç pahalı kalem markası dışında tüm piyasada sadece Çin ürünleri kalmıştır. Geçen sene resmi Porsche satışlarında Ukrayna’nın Turkiyenin bile önünde doğu Avrupa lideti oduğu göz önüne alındığında belli bir gelir grubu ne şahsi ne de kurumsal firmaları için Kiev’de istese de alternatif bulamamaktadırlar. Küçük kırtasiyeciler de Türk mallarını çok beğenseler de ithalat yapacak hacimlerden uzaktırlar. Kırtasiyeden büyük hipermarketten küçük, orta ve üst segmentteki ofislere yönelik merkezi kırtasiye ürünleri satış noktası ile Kiev’de stok tutularak toptan tüm Ukrayna genelinde dağıtım yapmak arlı ve kolaydır. Özellikle Türkiye’de üretimi olan firmalar için pazar uzun vadede çok uygundur

 

10-Şarküteriden büyük , hipermarketten küçük özel hizmet veren lüks bakkal

Turizm ilişkileri sebebiyle Türkiye ismi özellikle gıda alanında 90 lardan kalan olumsuz imajini hızla düzeltmektedir. Kiev’in gelir seviyesi yüksek olduğu belli iki bölgesinde, agırlıklı olarak Türk ürünlerinin sunulacağı poşet arasının alınmadığı, sabah 7 aksam 22 adrese teslim hizmet veren, içinde güler yüzlü manav ve kasabın da bulundugu internet üzerinden satış destekli 200-300 m2 lik lüks süpermarket. Ayrıca sergilenen tüm Türk marketlerin Ukrayna distribitörlüğü ile toptan satış ağı yatırımı.

 

11- Türkiye bağlantılı avukatlık ve mali müşavirlik firması

Gelişmeler ve kanuni uyarlamalar yavaş da olsa Ukrayna’nın hedefi Avrupa Birliğidir. Şu anda Kiev’de egitim almış kendisi Ukrayna kanunlarına göre avukatlık veya mali müşavirlik yetkisine sahip Türk vatandaşı yoktur. Genelde buradaki iş admlarının kendi firmalarina ve küçük çaptaki diğer şirketlere hizmet veren bir kaç yerel büro vardır. İleriyi düşünerek hem Avrupa uyum kanunları konusunda bilgili hem de Polonya veya Rusya piyasasında tecrubeli, sadece Türk firmalarina ve bireysel Türk yatırımcıara hizmet verecek, tüm yerel kanunları Türkçe tercüme ettirmiş firma eksikliği duyulmaktadır. Kendi bünyesinde, tercüman değil, cok iyi Türkce konuşan muhasebeci, mali müşavir ve avukat bulunduran firmalara ileriki dönemde çok ihtiyaç duyulacaktır. Kiev’de bu sektördeki orta segmentte işgücü fiyatları henüz yüksek olmadığından maliyetler özellikle başta yüksek olmaz.

 

12- Sadece Türk üretimi ev ve bahçe mobilyası, aydınlatma, mutfak vb. dahil ve her çeşit dekorasyon ürünlerin satıldığı showroom(suntalem ve mdf ev tipi panel mobilya ve yatak hariç)

Ukrayna’da üst gelir grubuna yönelik Avrupa ve Amerikan markaları ile alt gelir grubuna yönelik Çin ve uzakdoğudan gelen markalar piyasaya hakimdir. Büyük şehirlerde daha iyi alternatifler arayan orta gelir grubu oluşmaktadir. Buna ek olarak Kırım Türklerinin hem bireysel sermaye oluşumunu arttırmaları hem de Yalta bölgesine Rusların yatırımlarını giderek artırmış olmaları ile bu bölgede ve Kiev’de yaşayanlar bireysel çabalarla Inegol, Modoko ve Masko merkezlerinden mobilya getirmektedirler. Malesef bu şahsi çabalarda bulunanlar gümrük, nakliye ve montaj aşamalarında ciddi sorun yaşamaktadırlar. Bu sebepten aydınlatmadan ev mobilyasına, aksesuardan bahçe ürünlerine kadar (cila, kumaş vb renklerin açısından Slav kültürüne uyarlanmış) kapsayan Kiev ve Yalta’da kurulacak iki satış merkezinin hem bireysel hem de otel, restoran vb kurumsal açılardan da büyük potansiyeli vardır. Bu sektördeki ciddi Türk üreticilerin, devlet teşviklerinden faydalanma avantajı da mevcuttur.

 

13- Tarım ve seracılığa yönelik teknik ekipman satış ve servis merkezi

Avrupa Birliği’ndeki şirketler 300.000 km2’ye yakın ekilebilir verimli tarım toprağına sahip sınır komsuları Ukrayna’ya giderek bu konuda daha çok sermaye aktarmaktadırr. Ayrıca yerel girişimcilerde bu konuda giderek daha aktif yatırım yapmaktadirlar. Örnegin su anda tamamı bitirildiginde kapalı 40 hektar olacak son teknoloji Ternopil sera projesinin, 18 hektarında üretim başlamıştır. Ancak Ukrayna’da pek çok sektörde olduğu gibi bu konularda da yerel teknik ekipman üretimi ve servisi yetersizdir. Satış ve servis ağını büyük sehirlerde oluşturacak sadece tarım ve seracılık sektöründe her türlü üretici türk firmalarının ortak temsilcilikleri uzun vadede cok kazançlı olacaktır Yine bu konuda da Yurtdışı devlet teşvikleri ve Turquality kapsamındaki tüm teşviklerden faydalanmak mümkündür

 

Emre Akıncı