09:54 am - Sunday 11 December 2016
| | |


Rusya uzun süreli krizin arifesinde

By TUİD WebAdmin - Çar Mar 23, 2:59 pm

rusya-uzun-sureli-krizin-arifesinde-29 (1)

Rusya, Sovyetler Birliği’nin yıkılması sonrası ekonomik krizlerle yaşamaya ve bunları aşmaya ‘alışkın’ bir ülke. Ancak çoğu uzmana göre, Rus ekonomisi bu kez 1998 ve 2008-2009 yılları arasında yaşanan krizlerden daha uzun sürecek bir krize doğru sürükleniyor.

Süheyla Demir
YENİ YÜZYIL GAZETESİ

RUSYA için giderek olasılığı artmakta olan yeni ekonomik krizin nedenlerini anlatmadan önce, ülke ekonomisindeki son durumun resmini çekmek gerek. 2015 yıl sonu rakamlarına göre, Rusya ekonomisi yüzde 3,4 oranında küçüldü. Enflasyon oranı, 2008 yılından beri ilk kez iki haneli rakamlara çıkarak yüzde 13’ü gördü. Rublenin dolar karşısında toplam değer kaybı yüzde 24’e vardı. Halkın alım gücünde yüzde 10’luk düşüş kaydedildi. Rus ekonomisinde uzun süreli bir resesyona yol açabilecek yapısal krizi tetikleyen 3 temel faktör var: Fiyatların düşmesi, rublenin değer kaybetmesi ve ABD ile Avrupa ülkelerinin Rusya’ya uyguladığı ekonomik yaptırımlar.

Petrole bağlı kayıp 600 milyar dolar

ABD’li Cumhuriyetçi senatör Lindsey Graham’ın Rusya için yaptığı “Devlet görünümündeki dev doğalgaz ve petrol şirketi” benzetmesi bir ölçüde doğruluk payı taşıyor. Zira dünyanın en büyük enerji ihracatçılarındna olan Rusya, ihracat gelirlerinin yaklaşık yüzde 60’ını petrol ve doğalgaz satışından sağlıyor. Bu yüzden ABD’nin 40 yıllık petrol ihraç yasağını kaldırması, Arap ülkelerinin pazardaki, paylarını kaybetmemek için fiyatları düşük tutmasına bağlı olarak petrol fiyatlarının düşmesi, Rusya için devlet bütçesinde kapatılması giderek zorlaşan bir açık anlamına geliyor. 2016 bütçesini planlarken ham petrol fiyatını ortalama 50 dolar olarak hesap eden Rusya, 30 doların dahi altına inen petrol fiyatları nedeniyle büyük kayıp veriyor. Bu kayıp, Rusya Maliye Bakanlığının açıklamasına göre Kasım 2016 itibariyle 100 milyara yaklaşırken, Economic Expert Group 2014-2017 döneminde toplam kaybın 600 milyarı bulacağını öngörüyor.

Ruble eriyor

Petrol fiyatlarının düşmesi ve buna ek olarak Ukrayna krizi ile Mart 2014’te Kırım’ın Rusya topraklarına katılması sonucu devreye alınan yaptırımlar, Rus milli para birimi rubleyi de çöküşe sürükledi. Mart 2014 başında 36 ruble seviyesinden işlem gören dolar, ilerleyen aylarda 80 rublenin dahi üstüne çıktı. 2015’te yüzde 24 değer kaybeden ruble, dünyanın en çok değer kaybeden para birimi oldu. Kimi ekonomi uzmanları, bu durumun Rus mallarının küresel rekabet gücünü artırabileceğini öngörüyorlardı; fakat beklenen olmadığı gibi halkın alım gücünün yüzde 10 oranında düşmesi, ülke içindeki tüketim problemini besledi. Bu da ekonomik büyüme temposunun sıfırın altına inmesi ihtimalini güçlendiriyor. Rus ekonomisindeki ana problemlerin üçüncü ayağını da Batılı ülkelerin süresini giderek uzattığı yaptırımlar oluşturuyor. Rusya’yı Ukrayna’nın doğusunda süren iç savaştan sorumlu tutan ve Kırım hamlesini egemenlik ihlali olarak yorumlayan Avrupa Birliği ülkeleri ve ABD, Rusya’nın enerji, finans ve savunma gibi kilit sektörlerine ağır yaptırımlar gerirerek, Batı pazarlarına erişimlerini sınırladı. Rusya’nın Ukrayna krizindeki tutumunu değiştirmemekte ısrarcı olması üzerine süresi devamlı uzatılan yaptırımlar, Rus ekonomisine ağır darbe indirmeye devam ediyor. Uluslararası gündemin daha çok Suriye’ye odaklanması ve Ukrayna hükümeti ile Rusya’nın desteklediği bağımsızlık yanlılarının uzlaşıdan halen uzak durması, yaptırımların uygulayan ülkeleri de olumsuz etkilemesine rağmen kısa vadede kaldırılması olasılığını büyük ölçüde dışlıyor.

Sokaklara dökülmek yok

Ekonomik açıdan her geçen gün ‘daha kötüsünü’ yaşayan Rusya halkının sokaklara dökülüp kitlesel protesto eylemleri yapmaması ise pek şaşırtıcı değil. Çünkü ‘petrol fiyatlarındaki düşüş trendinin ABD ve Arap ülkeleri tarafından Rusya aleyhine kasten manipüle edildiği’ tezi, Rus hükümeti kadar halk arasında da kabul görüyor. Ayrıca, Rusya’ya uygulanan yaptırımlar, ülkede hükümet karşıtlığını değil; milliyetçi duyguları kamçılayarak vatandaşların mevcut iktidar etrafında kenetlenmesi sonucunu yaratıyor. Fakat tüm bunlar, Rusya’nın daha derin ve uzun bir ekonomik krize sürüklendiği gerçeğini değiştirmiyor

Kilit çözüm yapısal reform

Rusya ekonomisindeki bu tablo, Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov dahil birçok ekonomi uzmanı tarafından, ülkenin daha önceki iki krizden (1998 ve 2008-2009) daha uzun süreli bir resesyonun arifesinde olduğunun sinyali olarak yorumlanıyor. Çünkü petrol fiyatlarının Rusya’nın ideal seviye olarak gördüğü 100 dolara çıkması pek gerçekçi görünmediği gibi, Rus hükümeti ekonominin hammadde gelirlerine bağımlılığının yarattığı aşırı kırılganlık durumunu değiştirme yönünde henüz etkili bir program başlatabilmiş değil. Oysa ekonomi uzmanı Vladislav İnozemtsev, mevcut koşulların Rus ekonomisinde yapısal reformların tam da şu anda hayata geçirilip durumun avantaja çevrilmesi için çok uygun bir fırsat sunduğunu belirtiyor.

YENİ YÜZYIL GAZETESİ

TUID bizi Twitter da takip et, Facebook da ekle. RSS servisimize üye ol